DORA RISTESKA, SESTRATA NA PROESKI, OTKRIVA

Toshe ja pretchuvstvuvashe svojata smrt

Dojdi pobrzo zashto ushte malku kje me gledash. Potoa kje me baknuvash samo na slika, mu rekol Toshe na svojot tatko koga pred nekolku meseci bil vo Krushevo

Za Dora Risteska, postarata sestra na Toshe Proeski, denovite po tragichnata nesrekja vo koja makedonskata dzvezda go zagubi zhivotot, se vistinski koshmar. Se ushte ne mozhe da poveruva deka nejziniot sakan brat vekje nikogash nema da se vrati vo tatkovata kukja, ne kje mozhe da go precheka, silno da go pregrne za da mu kazhe ushte ednash kolku go saka i kolku i nedostiga. Taa e skrshena od bolka, a solzite postojano izviraat od nejzinite ochi i ja zadushuvaat dodeka zboruva. Za moment gi poglednuva fotografiite na Toshe vo negovata soba vo rodnata kukja vo Krushevo, gi baknuva i ispushta teshka vozdishka. Na zakluchokot deka fizichki lichi na svojot brat, taa odmavnuva so rakata: "Ne, toj beshe eden i edinstven. Toj beshe kako angel".
Dodeka Toshe stanuvashe popularen, Dori nikogash ne se obide nitu posaka da se eksponira vo javnosta. Proeski chesto istaknuvashe deka tajnite na rok-muzikata gi otkril so plochite na svojata shest godini postara sestra. Risteska lichi na svojot brat i vo skromnosta, ednostavnosta i vo krotkiot izraz. Taa so semejstvoto, soprugot Slave i sinovite Kristijan (10) i Nikola (3), zhivee vo Krushevo, vo blizina na svoite roditeli. Ova i e prvo intervju, vo koe otvoreno i so mnogu iskrenost zboruva za odnosot kon svojot brat i za poslednite denovi od negoviot zhivot.

Toshe beshe golema dzvezda, sekoj se obiduvashe malku da "grebne" od negovata slava, no ti sekogash si stoeshe nastrana. Zoshto?

- Imav golema trema i ne mozhev da go gledam na nastapite. Se plashev da ne mu se sluchi neshto. Otkako kje mi kazhea deka negoviot koncert, nastap ili promocija pominale vo red, go gledav na snimka ili na televizija. Malku se opushtiv poslednive dve godini. Prisustvuvav na dvata koncerta na Gradski i bev presrekjna koga go gledav kako pee.

Kakov beshe vashiot odnos? Go smeni li popularnosta?

- Toshe beshe bezgreshen. Ne pametam deka sme se skarale za neshto ushte od deca. Ni kako mali. Premnogu bevme privrzani. Nikogash za nishto ne si zabelezhavme. Brat mi go chuvstvuvav kako Bog. Popularnosta ne go promeni. Naprotiv, go napravi ushte poednostaven. Koga kje ne zemeshe so decata da ne provozi vo Krushevo, zastanuvashe da se pozdravi so sekoj chovek. A na zaminuvanje na site im veleshe: "Imajte ubav den i sakajte se". Chesto, koga razgovaravme mi se obrakjashe so zborovite: "Cece, mojata misija e da shiram ljubov i da gi naucham lugjeto da se sakaat". Zatoa beshe dobar so sekoj chovek.

A kakov beshe odnosot so negovite roditeli?

- Premnogu gi sakashe i beshe privrzan za niv. Za sekoj poteg vo zhivotot prvo gi prashuvashe majka mi i tatko mi. Semejstvoto mu beshe na prvo mesto. Beskrajno ne pochituvashe i ne sakashe i ni dade golema ljubov.

Dali vi zboruvashe deka naskoro razmisluva za formiranje i na svoe semejstvo? Potochno deka planira da se zheni?

- Ne. Naprotiv, veleshe deka mu e rano da formira semejstvo. I deka planira da napravi takov chekor po 32-rata godina. Nie ne mu se meshavme.

Kako dozna za soobrakjajnata nesrekja?

- Bev na rabotnoto mesto vo gradinka. Mi se javi deteto na edna sosetka i mi reche itno da dojdam doma zashto majka mi ne e dobra. Se isplashiv i pochnav da vrtam na mobilnite kaj roditelite, no nikoj ne mi se javuvashe. Uporno gi barav dodeka ne mi se javi majka mi i mi reche da dojdam brzo doma i vednash go iskluchi telefonot. Trgnav vo rabotnata obleka i so trchanje se upativ kon kukjata na moite roditeli. Lugjeto shto gi srekjavav po ulica me gledaa i plachea. Mi beshe chudno i zaprev edna komshivka da mi kazhe shto se sluchuva, no taa molcheshe. Vo toj mig pomina eden chovek, zastana i mi reche: "Brat ti povekje ne e megju zhivite". Koga stignav doma gi najdov moite roditeli vo podrumot legnati na zemja i vo golem plach. Pochnav da se javuvam kaj bliskite rodnini i prijateli za da mi potvrdat deka seto toa e laga. Za zhal, site mi ja potvrdija golemata tragedija.

Vo kakva sostojba se tvoite roditeli Dominika i Nikola?

- Preteshko im e i se ushte se vo shok. A ne se ni vo dobra zdravstvena sostojba. Povlecheni se vo svojata soba. Tatko mi e postojano so zatvoreni ochi, a ne spie i gi povtoruva zborovite: "Ova ne e mozhno. Ne mozham da sfatam deka go nema nasheto dete". Majka mi postojano plache. Ponekogash uspevam da ja nateram da se razdvizhi niz kukjata davajkji i kukjna obvrska. Sekoj den dvapati odime na grob kaj nashiot Toshe.

Kako mu minuvaa denovite do 15 oktomvri, denot koga zasekogash go napushti svojot roden grad?

- Mnogu ubavo. Po cel den so bratuched mu Andrej, sin na sestra od majka mi, i so negovite drugari, igrashe odbojka, odeshe vo kafuleto "Planet" za da ja igra kompjuterskata igra "Kaunter strajk". Ne miruvashe i postojano beshe vo dvizhenje.

Beshe li raspolozhen, izgledashe li srekjno?

- Toj sekogash beshe raspolozhen za druzhenje so lugjeto. Site gi sakashe i za sekoj imashe ubav zbor. No, zabelezhav deka ovoj pat ja nemashe taa svezhina. Doma beshe pomolcheliv. Koga prethodno doagjashe, obichno kje sedneshe pokraj sintisajzerot i so chasovi svireshe i peeshe. Pri svojot posleden prestoj toa ne go napravi - nitu zasviri nitu zapea. Beshe povlechen i tivok.

Zabelezha li ushte neshto nevoobichaeno vo negovoto odnesuvanje?

- Utredenta, po odrzhuvanjeto na koncertot na 5 oktomvri, so Toshe i so majka mi se vrativ vo Krushevo. Dodeka patuvavme mi beshe malku zamislen. Duri sega, koga go analiziram negovoto odnesuvanje, mi teknuva na toa shto go veleshe: "Kazhete kolku e ubav zhivotot! Mnogu e ubav ovoj zhivot, samo da potrae ushte malku". Koga gi slushnav ovie zborovi samo prashav: "Zoshto zboruvash taka?". A toj mi odgovori: "Mnogu ni e ubavo, Cece. Ni pomogna Preobrazhenie, vidi shto napravi od nas, da zhiveeme ubavo. Kolku ubavi raboti ni podari". A, dodeka beshe vo Krushevo postojano ni veleshe: "Mnogu ve sakam, me sakate li vie mene?". Vo edna prigoda majka mi mu reche: "Kje vidish kolku se saka dete koga kje se ozhenish". Toj samo se podzamisli i i odgovori: "Majko, mislam deka samo Vas kje imam shansa da Ve sakam vo zhivotot".
I postojano vozdivnuvashe. Ednash go prashav: "Kazhi shto ti e, da ne te machi neshto, ako mozhe kje ti pomogneme, ako ne, barem da ti olesni so kazhuvanjeto". No, nishto ne sakashe da kazhe.

Mislish deka ja pretchuvstvuval svojata smrt?

- Mislam, da. Koga pred nekolku meseci se praveshe gorniot kat od kukjata na roditelite, toj beshe vo stranstvo. Bidejkji vo denot se slushavme povekjepati, bez razlika na koj kraj od svetot e, mu se javiv da mu kazham kolku e ubav negoviot kat. Mi reche samo: "Raduvaj se Cece, zashto ti kje sedish tamu". Go prashav zoshto zboruva taka, no ne mi dade odgovor. Isto taka, koga pred nekolku meseci dojde vo Krushevo go chekavme tatko mi da dojde na ruchek. Bidejkji se zadrzha, Toshe mu se javi i mu reche: "Dojdi pobrzo zoshto ushte malku kje me gledash. Potoa kje me baknuvash samo na slika".

Spored starite veruvanja, golemite nesrekji se pretskazhuvaat i preku son? Vi spomenal li deka vo poslednite meseci sonuval nekoj chuden son?

- Ne, nikoj od nasheto semejstvo ne ja naseti tragedijata. Sega koga razgovarame chestopati go spomnuvame sonot shto majka mi go sonuvala kako devojka. Na son i se pojavilo edno malo dete vo bela dolga koshula i so silen oreol na glavata, koj ja zaslepil i ne mozhela da gleda. Slushnala eden silen mashki hor, koj peel "Aliluja". Potoa doshol eden mazh i i dal kasha so lisja od orev. Kashata bila mnogu grozna za gledanje i majka mi go prashala dali mora da go ispie toa. Toj i rekol: "Ti si taa shto treba da ja ispie ovaa kasha" i toa go napravila. Pred deset godini vo manastirot Preobrazhenie ja vide ikonata so chovekot shto i se pojavil na son. Bevme srekjni i ja povrzavme taa situacija so faktot shto tatko mi tamu raboti, a brat mi e povzran so Preobrazhenie. No, za zhal, sega sfakjame deka kashata sigurno e znak na "ovaa kasha" shto ni se sluchuva poradi tragedijata. Navistina, sevo ova e mnogu teshko i mnogu gorchlivo.

Toshe veruvashe vo Gospod i koga beshe vo Krushevo redovno go posetuvashe manastirot Preobrazhenie. Zoshto?

- Mir naogjashe vo Gospod zashto zhiveeshe pod golem napor i pritisok, a imashe i trema pred nastapite. Nonstop patuvashe, a osobeno se plasheshe od avionite. Vo site torbi shto gi vratija po soobrakjajnata nesrekja imashe krstovi i ikoni. Porano, koga kje odeshe vo manastirot, kje lezheshe pred oltar, po eden chas. Mu velel na tatko mi: "Chale, ovde mi e mirot, ovde mi e mnogu ubavo i ovde kje se vratam". I doma stavi lusteri kako tie vo crkvata. Verojatno da go asociraat na mestoto kade shto go barashe mirot.

Se vidovte li posledniot den vo Krushevo?

- Dojdov kaj roditelite za da go donesam pomaliot sin bidejkji do 12 chasot e vo gradinka, a potoa go chuva majka mi. Togash brat mi se podgotvuvashe za pat. Trebashe da trgne vo 10 chasot, no koga go budela majka mi, toj i velel: "Ostavime ushte malku, voopshto ne mi se odi na pat". Beshe omalaksan, a imashe i povreda na kolenoto i go boleshe. Voopshto ne beshe raspolozhen. Majka mi kazha deka maliot sin Nikola mu go skril kluchot od dzhipot i nikako ne sakal da mu go dade. Toshe go molel da mu go vrati, objasnuvajkji mu deka vekje docni. Maliot pochnal da vreska i edvaj mu go dal kluchot. Se pozdravivme i me bakna, a potoa mi reche: "Kje ti se javuvam".

Imashe li golema zhelba shto privatno ne mu se ostvari?

- Da go poseti Erusalim. I taa zhelba mu se ostvari letovo. Po vrakjanjeto od Erusalim zabelezhav mnogu promeni. Stana pozamislen i poseriozen.

Za Toshe taguva i cel Balkan. Beshe li svesna deka tvojot brat e tolku omilen kaj lugjeto od povekje zemji?

- Duri sega sum svesna kolku bil golem brat mi. Toa ne go ni znaevme iako go imavme doma. Kolku samo dobrini pravel niz svetot! Doagjaat lugje vo domot na moite roditeli i ni kazhuvaat kolku Toshe im pomagal. Znaevme deka e popularen, no deka tolku obozhavateli ima, ne mozhev ni da pretpostavam. Postojano, iljadnici lugje doagjaat na grobot i mu se poklonuvaat. Pred nekoj den, dojde edna dvojka so bebe od dve nedeli. Se poklonija i si zaminaa. Od site strani doagjaat i stari babi i dedovci, koi edvaj odat. Doagjaat i pred kukjichkata i postojano ja fotografiraat. Im se zablagodaruvam na site za poddrshkata vo ovie teshki migovi i za ljubovta kon mojot brat. Ushte ne sme svesni deka sme bez nego. Mislime deka e nekade na pat i deka kje se javi i kje ni se vrati. Sega doagjaat najteshkite denovi.

Vo vnukot gledal svoj naslednik

Toshe bil mnogu povrzan so svoite vnuci Kristijan i Nikola. Koga doagjal vo Krushevo, semejstvoto na negovata sestra se selelo kaj nego za da minuvaat shto povekje vreme zaedno. Toshe go uchel Kristijan da sviri na gitara, a chesto peele zaedno. Planiral naskoro da snimat duet. Kade i da odel, se vrakjal so polna torba podaroci za vnucite i za semejstvoto. Kristijan mnogu lichi na Toshe koga bil mal. Se prisekjava na svojot vujko so skriena taga i zboruva so ogromno voodushevuvanje za nego.
- Mojot vujko beshe prekrasen. Mi podari 20 mikrofoni, a me ucheshe da sviram na gitara. Prvata pesna shto me nauchi e "Tvoite baknezhi na moite beli koshuli". Sekogash peevme zaedno. Toj me ucheshe i kung-fu. Kade i da odeshe, ni kupuvashe podaroci. Sega koga beshe vo Avstralija mi donese cede od "Metalika". Mi veleshe deka kje mi napravi pesna za da peam na festival. Vecherta pred da zamine od Krushevo spievme zaedno. Mi veti deka od Hrvatska kje mi kupi igra so avioni - raskazhuva maliot Kristijan, a negoviot pomal brat, Nikola samo gi gleda fotografiite od svojot vujko i postojano gi baknuva.

Zetot go chuvstvuval kako brat

Slave Risteski, zetot, koj Toshe go chuvstvuval kako brat, se ushte ne mozhe da poveruva deka se sluchila ovaa tragedija. Kako chlen na koordinativnoto telo za zashtita na imeto na Proeski, toj e najangazhiraniot chlen od semejstvoto.
- Ushte kako mal me iznenaduvashe so inteligencijata. Koga go uchev kung-fu ili kik-boks, po samo den dva beshe podobar od mene. Ja sakashe muzikata, osobeno polesniot hard-rok. Bidejkji i jas sum vljubenik vo muzikata i otsekogash ja sledev, kupuvav plochi i mu gi pushtav - se sekjava Risteski.