(Aleksandar Donski) - * Postojat i drugi zborovi od jazikot na antichkite Makedonci, koi se slichni so deneshnite makedonski zborovi.
* Antichkite Makedonci imenkata krevet ja vikale kravatos.
KEBLE, KEVLE. Ovoj zbor e zapishan vo Leksikonot na Hesihij. Vo rechnikot na Lidel i Skot pishuva deka toa bila "makedonska forma" od zborot kefale (glava). Znachi ovde imame sluchaj na makedonski zbor slichen so zbor od grchkiot jazik. No, perethodno vidovme deka Makedoncite za imenkata glava go kristele i izrazot gavala (koj e mnogu slichen so deneshniot makedonski zbor glava). Ovde smetame deka e mesto da spomneme ushte edna teorija za karakterot na jazikot na antichkite Makedonci, spored koja, vo ovoj jazik imalo dva glavni dijalekta. Makedoncite koi zhiveele na bregot (blizu do Grcite) imale vo svojot dijalekt prifateno izvesen broj grcizmi za razlika od Makedoncite koi zhiveele vo vnatreshnosta i chij dijalekt nemal rechisi nikakva vrska so grchkite dijalekti. Verojatno ovaa teorija e zasnovana na faktot shto vo antichko-makedonskiot jazik se registrirani nekolku razlichni zborovi za ist poim od koi nekoi zvuchat blizu do grchkite, a nekoi se sosema originalni, pa duri i slichni na sovremenite makedonski zborovi ili na zborovi od drugi slovenski jazici.
KLEDON. Ovoj zbor e zapishan vo Leksikonot na Hesihij. Vo vrska so negovoto znachenje Hesihij pishuva: kledon, soron. Vo rechnikot na Lidel i Skot chitame deka zborot kledon go imalo i vo grchkite dijalekti, no imal sosema poinakvo znachenje od makedonskiot zbor. Konkretno, vo grchkite dijalekti zborot kledon znachel: pretskazhuvanje, a se koristel i kako izraz za povik (spored rechnikot na Lidel i Skot). No, vo makedonskiot jazik zborot kledon znachel kup, kolichestvo od predmeti (spored prevodot na zborot soron, so koj Hesihij go objasnil znachenjeto na makedonskiot zbor kledon). Smetame deka postoi slichnost pomegju ovoj antichko-makedonski zbor i deneshniot makedonski zbor klada, koj otprilika go ima istoto znachenje.
KUNUPES. Ovoj zbor e zapishan vo Leksikonot na Hesihij. Vo vrska so negovoto znachenje Hesihij pishuva: kunupes, arktos Makedones. Zborot arktos znachel mechka (spored rechnikot na Lidel i Skot), pa ottamu znachenjeto na zborot kunupes bi bilo mechka ili vid mechka. I ovoj zbor ne postoel vo grchkite dijalekti, kade za mechka se koristele nekolku zborovi (megju koi najchesto arktos). Vo sovremeniot makedonski jazik postoi nazivot KUNA (so latinsko ime martes martes) za vid mesojadno krvozhedno zhivotno, koe zhivee na poshirokiot prostor vo Evropa (vkluchitelno i Makedonija).
KURNOI. Ovoj zbor e zapishan vo Leksikonot na Hesihij. Vo vrska so negovoto znachenje Hesihij pishuva: kurnoi oi nothoi. Zborot notoi znachel kopilinja, (spored rechnikot na Lidel i Skot, vo koj za kurnoi pishuva deka e makedonski zbor za kopilinja), pa toa otprilika bi bilo i znachenjeto na zborot kurnoi. I ovoj zbor ne postoel vo grchkite dijalekti so vakvo znachenje i izgovor, kade za kopilinja vidovme deka se koristel zborot notoi. Vo grchkite dijalekti postoel zborot kurnos, no toj imal sosema poinakvo znachenje (aramisko gnezdo, spored rechnikot na Lidel i Skot). Vo makedonskiot jazik, pak, postoi zborot kurnaz so znachenje drzok chovek.
KORUKOS ili KORIKOS. Ovoj zbor go spomnuva antichkiot avtor Atenaj, vo chie delo chitame:
"Hegasander vo svoite Memoari veli deka sirovite shkolki od strana na Makedoncite bile narekuvani koriki". (Athenaios: "Deipnosophists" Cocles, cit. delo str 145).
Znachi znachenjeto na ovoj zbor e povrzano so shkolki. Poradi faktot shto postojat zborovi od jazikot na antichkite Makedonci, koi po svoeto znachenje i izgovor, povekje ili pomalku, soodvetstvuvaat na zborovi od deneshniot makedonski jazik (no i na zborovi od drugi slovenski jazici), pred nas se pojavuvaat nekolku mozhnosti vo vrska so tolkuvanjeto na zborot koriki.
- Ovoj zbor nema soodvetna analogija so zbor od deneshniot makedonski jazik ili so zbor od drugi slovenski jazici.
- Od ovoj makedonski zbor (zapishan od grchki avtor i so grchka transkripcija) mozhebi so tekot na vremeto, niz lavirintite na usnite predanija, proizlegla deneshnata makedonska imenka ShKOLKI.
- Antichko-makedonskiot zbor koriki asocira na deneshniot makedonski zbor kori. Dali i vo ovoj sluchaj se sluchila promena na znachenjeto, no ne i na izgovorot? Shkolkata e tvrda, taa ima tvrdi kori, koi ja zashtituvaat nejzinata vnatreshnost. Dali mozhebi tuka imaat nekoja dopirna tochka znachenjata na ovie dva zbora? Toa ostanuva vo domenot na shpekulaciite.
- Makedonskiot zbor koriki mozhebi voopshto ne bil opshta imenka za shkolki. Mozhebi, ednostavno, toa bil naziv za odreden vid shkolki. Vo takov sluchaj nema potreba da se pravi sporedba so deneshen makedonski zbor.
Koja od ovie pretpostavki kje se pokazhe kako najbliska do vistinata, da ostavime da pokazhat nekoi idni istrazhuvanja i analizi.
Inaku, zborot korikos go imalo i vo grchkite dijalekti, no tamu imal sosema poinakvo znachenje (kozhena torba).
KRABATOS ili KRAVATOS. Sostojbata so ovoj antichko-makedonski zbor e mnogu interesna i istata bara poshiroka elaboracija. No, pred toa da kazheme neshto za negovoto znachenje.
Ovoj zbor e spomnat vo golemiot rechnik na Lidel i Skot (cit. delo). Vo vrska so negovoto znachenje chitame:
"Kravatos, kauch ili krevet. Na latinski grabatus. Spomnat e vo Noviot zavet. Toa bil makedonski zbor.
Vo "Rechnikot na grchki i rimski starini" vo vrska so ovoj zbor chitame:
"Zborot kravatos bil upotreben vo Noviot Zavet... Salamsij veli deka toa bil makedonski zbor". ("A Dictionardz of Greek and Roman Antiljuities", njilliam Smith, LLD. njilliam njadzte. G. E. Marindin. Albemarle Street, London. John Murradz. 1890).
Praktichno, ovde imame edno vazhno soznanie, a toa e deka ushte eden antichko-makedonski zbor bil upotreben vo originalniot tekst na Biblijata (Noviot Zavet). Ona shto e ushte pointeresno e deka i izgovorno i semantichki ovoj zbor (ako se otstrani grchkiot sufiks "os") e rechisi identichen so deneshniot makedonski zbor KREVET (koj, sekako deka go ima i vo drugi slovenski jazici).
Ochigledno e deka i zborot KRAVATOS e eden od onie makedonski zborovi, koi bile prifateni vo latinskiot jazik, kade ostanal zachuvan kako GRABATUS.
Ovoj antichko-makedonski zbor ni otkriva ushte eden interesen moment. Avtorot E. T. Meril dava precizno tolkuvanje na etimologijata na ovoj zbor, pa tvrdi deka KRAVATOS bil postela na nogarki. Toj pishuva:
"Kravatos e makedonski zbor za postela na nogarki". ("Catullus" E. T. Merrill, Cambridge, Harvard Universitdz Press, 1893, OCLC: 35523114).
Ako napravime osvrt kon etimologijata na deneshniot makedonski zbor KREVET, kje vidime deka vo korenot na ovoj zbor e sodrzhan glagolot KREVA. Toa znachi deka etimologija na KREVET bi bila: postela, podignata, t.e. krenata od podot (postela na nogarki). Shtom ista takva etimoliogija ima i antichko-makedonskiot zbor KRAVATOS (postela na nogarki), togash so golema verojatnost mozhe da se pretpostavi deka i glagolot KREVA (kako osnova na imenkata KREVET) vo jazikot na antichkite Makedonci se izgovaral slichno.
Koga sme kaj Biblijata, da kazheme deka zborot KRAVATOS go upotrebile evangelistite Marko, Jovan i Luka.
Za sveti Luka, vo knigata "Isus Hristos i Makedoncite" navedovme povekje podatoci i mislenja na sovremeni bibliski istorichari, spored koi, toj imal makedonsko poteklo, a vakviot podatok go priznava i MPC. Sveti Luka go upotrebil zborot KRAVATOS so znachenje KREVET, vo "Dela Apostolski" (5, 15 i 9,33). Ova e ushte eden segment vo potkrepa na teorijata za negovoto antichko-makedonsko etnichko poteklo.
LAKEDAMA. Ovoj zbor e zapishan vo Leksikonot na Hesihij. Vo rechnikot na Lidel i Skot predaden e zborot lakedama, no avtorite ne ponudile edinstveno tolkuvanje za znachenjeto na ovoj zbor, poradi toa shto ne e sosema jasno objasnuvanjeto dadeno od Hesihij. Od zborovite shto toj gi upotrebil za objasnuvanje na zborot lakedama ne mozhe so sigurnost da se potvrdi negovoto znachenje.